آرشه - باخ: شاکن از پارتیتای شماره 2 -BWV 1004

درباره ی این شاهکار باخ مطلب بسیاره. میزان به میزان این اثر قابل بررسی هست و مرجعی هست برای نوازندگان و آهنگسازان. شاکن در اصل نوعی رقص آرام هست که اصلیت اون رو مکزیکی و برخی اسپانیولی می دونند. همونطور که بسیاری از شما مطلع هستید، در دوره ی باروک از آرشه های خمیده برای نواختن سازهای زهی-آرشه ای (ویولن، ویولا و ...) استفاده میشده. در نتیجه محدودیتی برای نواختن آکوردها روی سه سیم و یا هر چهار سیم ویولن وجود نداشته. به طوری که نوازنده قادر بوده همزمان هر چهار سیم رو به صدا در بیاره. آهنگسازان قبل از باخ، به ندرت از این قابلیت استفاده کردند و اگر به کار میبردند، نهایتاً 3-4 میزان ادامه پیدا میکرده. اما باخ در اکثر واریاسیونها از آکوردهای دو الی چهار نتی استفاده کرده.

یکی دیگه از نکات جالب در این اثر، شناخت باخ از نحوه ی آرشه کشی در ویولن هست. در پایان هر بخش که نوازنده از فشار بیشتری بر روی آرشه استفاده میکنه و آرشه های سریعتری به کار برده میشه، باخ نتهایی کشیده رو برای استراحت و یا همون تجدید قوای نوازنده قرار داده.

امروزه تفسیرهای متعددی از شاکن باخ موجود هست. نسخه های اجرا شده با ویولن به دو دسته ی کلی تقسیم میشند، دسته ی اول که با آرشه ی باروک(خمیده) اجرا شدند و دسته ی دوم که با آرشه ی امروزی(تورت) نواخته شدند. البته اجرای خوب از دسته ی اول کم یافت میشه. از نسخه های اجرا شده با ساز و آرشه ی باروک من اجرای"رودلف گاهلر" رو ترجیح میدم. آکوردها به شکلی اجرا شدند که شنونده صدای چند ویولن رو همزمان میشنوه.

بشنوید: بخش آغازین شاکن باخ از رودلف گاهلر

اما از دسته ی دوم اجرای خوب بسیاره. اکثر نوازندگان صاحب نام حداقل یکبار این اثر رو ضبط کردند و تفاسیر بسیار متفاوتی رو برای نسلهای بعدی به جا گذاشتند. مفسرین آثار باخ اکثراً بر چند اجرا هم عقیده هستند و اونها رو برترین میدونند:

یاشا هایفتز
هنریک شرینگ
ناتان میلشتاین
روجیرو ریچی
جوزف سیگتی
آرتور گرومیو

هر کدوم از اجراهای نام برده تفاوتهای چشمگیری با هم دارند و هر کس با سلیقه ی خود، نوع اجرای آکوردها، استاکاتوها، جمله بندی ها، سکوتها، تمپو و دینامیک اثر رو تغییر داده. هایفتز اجرایی با تمپوی بسیار بالا و بدون ترس از اجرای انواع استاکاتو ارائه داده. از دیگر نکات متمایز کننده ی اجراهای موجود از هایفتز، دو بخشی کردن آکوردهای چهار نتی همچنین اجرای تمامی نتها و در بسیاری اوقات افزدون نتهایی برای زیبا ساختن آکوردهاست.

اجرای هنریک شرینگ رو میشه نقطه ی مقابل اجرای یاشا هایفتز قرار داد. تمپو در طول اثر نسبتاً آهسته و یکسان هست. آکوردها یکی بعد از دیگری پشت سر هم و بدون تقسیم آرشه نواخته میشند. آرشه تمام مدت روی سیم نواخته میشه و استاکاتوها به سبک باروک اجرا میشند. البته در مواردی این دو اجرا اشتراکاتی هم دارند.

اجرای ریچی رو میشه وفادارترین اجرا به نسخه ی اصلی، نسبت به اجراهای ذکرشده دونست. البته به دلیل استفاده فراوان ریچی از ویبراسیون و آرشه های فورته، اجرای موجود مورد پسند بسیاری از مفسرین نیست.

میلشتاین چندین بار شاکن رو ضبط کرده و تفاوتهایی بین این اجراها وجود داره. من نسخه ی منتشر شده به وسیله ی EMI رو به بقیه ترجیح میدم. مهمترین نکته ای که در این اجرا وجود داره، نبود تمپوی واحد در هر بخش، همچنین کشیدن نتهای اول هر جمله ی ملودیک هست. البته تمیز نواختن و شفافیت صدای تولید شده از ساز میلشتاین رو نباید نادیده گرفت. نکته ای که در دیگر نوازندگان همدوره کمتر به چشم میخوره.

نگارنده اجراهای گرومیو و سیگتی رو چندان نمی پسندد!

از اجراهای جدید دو اجرا محبوبیت بیشتری رو نزد مفسرین کسب کردند. یکی اجرای گیدون کرمر و دیگری اجرای شلومو مینتز. هر دوی این اجراها تلفیقی از اجراهای گذشتگان هستند و هر کدام نکات مورد پسند خود از گذشتگان رو با دیدگاه و سبک نوازندگی خودشون همراه کردند.

===================================

اگر بیشتر مایلید بدونید به این آدرس ها مراجعه کنید:

شاکن- دائره المعارف بریتانیکا

شاکن باخ- علی نوربخش

آنالیز شاکن باخ

===================================

Sheet Music

شاکن بعد از باخ به وسیله ی افراد بسیاری برای سازهای مختلف و گروه های سازی مختلف تنظیم شد. از معروفترین تنظیمهای موجود، تنظیم بوسونی برای پیانو و تنظیم سگویا برای گیتار هست. در پایین نت اثر با وایرایش "ادوارد هرمان" به همراه تنظیم سگویا رو میتونید دانلود کنید:

Partita No.2 for Violin

Chaconne, Arranged for Guitar by Segovia

==================================

Music Downlaod - mp3 , asf , wma

در پایین اجرای برخی افراد با ویولن، همچنین تنظیمهای پیانو و گیتار رو میتونید دانلود کنید:

Violin Solo

Jascha Heifetz